gallery
Mouth checkup

วัสดุอุดฟัน

ปัจจุบันวัสดุอุดฟันทางทันตกรรมได้รับการพัฒนาและปรับปรุงอยู่ตลอดเวลา ทำให้มีวัสดุมากมายหลายชนิดที่ใช้กันเป็นประจำและแพร่หลายแบ่งได้เป็น 2 ชนิด คือ

วัสดุอุดฟันโดยตรง (Direct Restorative Materials) เป็นวัสดุที่ถูกออกแบบมาเป็นพิเศษเพื่อให้อุดโพรง หรือรูบนตัวฟัน มีสมบัติเข้ากันได้ทางชีวภาพ (biocompatiblity) การเกิดปฏิกิริยาเคมีของวัสดุขณะแข็งตัวอาจคายความร้อน หรือปล่อยสารอื่นออกมา ซึ่งสิ่งที่ออกมาเหล่านั้นไม่ว่าจะเป็นความร้อน หรือสารเคมีต้องไม่เป็นอันตรายใดๆต่อตัวฟัน และร่างกาย

วัสดุอุดฟันอมัลกัม (Amalgam) ใช้กันมานานกว่า ๑๐๐ ปีแล้ว ปัจจุบันได้รับการพัฒนาคุณสมบัติให้ดีขึ้นกว่าเดิมมาก ประกอบด้วยส่วนที่เป็นโลหะ คือ เงิน ดีบุกและทองแดงรวมกันอยู่ในรูปของโลหะผสมหรืออัลลอย (alloy) เวลาใช้ก็ผสมกับปรอทบริสุทธิ์ ๙๙.๙๙ เปอร์เซ็นต์ ทำให้ได้วัสดุที่มีลักษณะนุ่ม?นำไปใส่ในโพรงฟันที่กรอแต่งไว้ นิยมใช้อุดในบริเวณที่ต้องรับแรงบดเคี้ยว เช่น ฟันหลัง เพราะวัสดุชนิดนี้มีความแข็งสูง ทนทานต่อการสึกกร่อน แต่มีข้อเสียคือ สีไม่เหมือนสีฟันธรรมชาติเพราะมีสีเงิน วัสดุชนิดนี้จะแข็งตัวได้เอง

คอมโพสิตเรซิน (composite resin) นิยมใช้กันมากเพราะมีสีสวยงามเหมือนฟันธรรมชาติ มีความแข็งพอควร บางชนิดใช้อุดฟันหลังที่รับแรงบดเคี้ยวไม่มากนัก วัสดุประเภทนี้ไม่สามารถยึดเกาะโดยตรงกับเคลือบฟันและเนื้อฟันต้องใช้กรดกัด ผิวเคลือบฟันให้เป็นรูพรุนเล็ก ๆ แล้วใช้น้ำยาทาลงไปทำหน้าที่เสมือนเป็นกาวยึดให้คอมโพสิตเร-ซินติดกับฟัน

กลาสไอโอโนเมอร์ ซีเมนต์ (glass ionomercement) เป็นวัสดุที่ยึดเกาะกับโครงสร้างของฟันได้ดีและยังปล่อยฟลูออไรด์ (fluoride)ออกมา ทำให้ช่วยป้องกันฟันผุแต่มีข้อเสียเรื่องความทนทานคือ มีความแข็งน้อยกว่าคอมโพสิตเรซินจึงใช้อุดได้เฉพาะฟันที่ไม่ต้องรับแรงบดเคี้ยว นอกจากนี้ยังมีปัญหาเรื่องสีที่สวยงามน้อยกว่าคอมโพสิตเรซิน

เรซินมอดิฟายด์กลาสไอโอโนเมอร์ซีเมนต์ (Resin Modified Glass-Ionomer Cement, RMGIC) วัสดุผสมระหว่างแก้ว กรดอินทรีย์ (organic acid) และเรซินโพลิเมอร์ (resin polymer) ที่แข็งตัวได้เมื่อฉายแสงลงไป โดยทั่วไปวัสดุมีสีคล้ายเนื้อฟันมากกว่ากลาสไอโอโนเมอร์ซีเมนต์ วัสดุชนิดนี้มีราคาใกล้เคียงกับคอมโพสิตเรซิน

คอมโพเมอร์ (Compomer) วัสดุอุดฟันที่ได้จากการนำคอมโพสิตกับกลาสไอโอโนเมอร์ซีเมนต์มารวมกัน หรือโพลิแอซิดโมดิฟายด์เรซินคอมโพสิต (polyacid-modified resin composite) มีสีคล้ายเนื้อฟัน และสามารถปลดปล่อยฟลูออไรด์ออกมา แต่ไม่สามารถเติมฟลูออไรด์เข้าไปใหม่เหมือนกลาสไอโอโนเมอร์ซีเมนต์ได้

วัสดุอุดฟันโดยอ้อม (Indirect Restorative Materials) เป็นวัสดุที่ถูกเตรียมหรือขึ้นรูปสำเร็จจากภายนอก ก่อนนำไปใส่ (อุด) บนตัวฟันหรือตำแหน่งฟันเดิมที่ทันตแพทย์เตรียมไว้ล่วงหน้า ได้แก่

ทองคำ (Gold) เป็นโลหะบูรณะฟันอีกชนิดหนึ่งที่มีประวัติการใช้งานยาวนานมาก ด้วยเหตุที่เป็นโลหะมีความทนทานสูง (durability) ทนสึกกร่อน (wear) ได้ดี และไม่ทำให้ฟันคู่สบสึกด้วย แต่เนื่องจากโลหะมีสมบัตินำความร้อนและความเย็น ดังนั้นจึงอาจก่อให้เกิดความระคายเคือง ปัจจุบันการใช้ทองคำเป็นวัสดุบูรณะฟันลดปริมาณลงมาก เพราะวัสดุชนิดอื่นให้ความสวยงามคล้ายฟันจริงมากกว่า นอกจากนี้ทองคำยังมีราคาแพง แม้จะมีอายุการใช้งานยาวนานก็ตาม

พอร์ซเลน (Porcelain) เป็นวัสดุเซรามิกมีความแข็ง และเปราะมาก จึงมีผลให้ฟันคู่สบ (opposing teeth) เกิดการสึกหรอได้ง่าย ทั้งนี้ทันตแพทย์ไม่แนะนำให้ใช้พอร์ซเลนอุดฟันโดยเฉพาะอย่างยิ่งฟันบด เคี้ยวอย่าง ฟันกราม

วัสดุอื่น นอกเหนือจากวัสดุ 2 ชนิดข้างต้นแล้ว ยังมีการใช้วัสดุอุดฟันที่ทำจากวัสดุอื่นอีกหลายชนิด เช่น แพลตินัม (Platinum) โลหะผสมของดีบุกกับเหล็ก โลหะผสมของตะกั่วกับทังสเตน (Tungsten) เป็นต้น

 

ขอขอบคุณข้อมูลจาก หนังสือ ๑๐๘ ซองคำถาม
ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ mtec.or.th
guru.sanook.com
colgate.co.th